Jesień, zima – bez pyłku, ale czy bez objawów
Wiele czynników środowiskowych, na których działanie narażeni jesteśmy w porze zimowej nasila się objawy chorób alergicznych, w tym astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa. Poznanie ich pozwala na podjęcie kroków zmniejszających szkodliwą ekspozycję.
Zima to bardzo niska temperatura powietrza, silne, zimne wiatry, zmiany warunków pogodowych, oraz niska wilgotność powietrza, co stanowi niekorzystne warunki dla chorych na schorzenia alergiczne. Wysiłek fizyczny i hiperwentylacja zimnym powietrzem mogą powodować zaostrzenia objawów astmatycznych. Z drugiej strony w okresie zimowym powietrze zewnątrzdomowe jest praktycznie pozbawione alergenów (brak jest alergenów pyłku roślin i zarodników grzybów pleśniowych wykazujących w naszym klimacie znaczne różnice sezonowe).
Nos będący pierwszym etapem dróg oddechowych pełni wiele funkcji istotnych dla zachowania homeostazy organizmu: nawilża wdychane powietrze do 90% wilgotności względnej, oczyszcza z pyłów i gazów (w 95-97%). W warunkach niskiej temperatury nos podnosi temperaturę wdychanego powietrza z minus 20 st C do plus 31 st C. Pełnienie tych funkcji jest możliwe dzięki odpowiedniej budowie błony śluzowej jam nosa i specyficznemu unaczynienie. Specjalny rodzaj unaczynienia tętniczego, o kierunku przepływu krwi przeciwnym do kierunku wdychanego powietrza, sprzyja wymianie termicznej. Obecne w warstwie podśluzowe sploty tętniczo – żylne, sieć tętniczek okołogruczołowych i zatoki żylne mają wpływ na homeostazę cieplną, ale jednocześnie warunkują bardzo dużą zmienność w obrębie małżowin nosowych.
Zimą większość czasu spędzamy w pomieszczeniach zamkniętych. Efektem tego jest zwiększona ekspozycja na alergeny obecne wewnątrz pomieszczeń; głównie alergeny roztoczy kurzu domowego, grzybów pleśniowych, karaluchów oraz alergeny pochodzenia zwierzęcego. Zimą mamy jednak wyjątkowe możliwości ograniczenia populacji roztoczy kurzu domowego. Roztocze są bardzo wrażliwe na niskie temperatury. Wystawienie Np. mebli, materacy, poduszek, zabawek pluszowych itd. na balkon w czasie mronej pogody spowoduje obumarcie znajdujących się w tych przedmiotach roztoczy.
Poniżej przedstawiamy zalecenia profilaktyczne dla osób uczulonych na alergeny roztoczy:
· likwidacja rezerwuarów kurzu, tj. dywanów, wykładzin dywanowych, kap, mebli tapicerowanych, zasłon, itp.
· utrzymywanie książek w zamkniętych pułkach
· częste wietrzenie mieszkań w celu zmniejszenia stężenia alergenu oraz zmniejszenia wilgotności powietrza
· odkurzanie z wykorzystaniem filtrów wodnych lub wysoko wydajnych filtrów HEPA
· pranie pościeli, kołder i poduszek w temp. powyżej 60 st C.
· wymrażanie materacy i zabawek pluszowych
· powłoki nieprzepuszczalne na materace kołdry i poduszki
· przebywanie w regionach pozbawionych alergenu roztoczowego, tj. w wysokich górach
oraz zalecenia dla osób uczulonych na alergeny zwierząt domowych:
· Dla zwierząt, które są w domu, osoby uczulone na alergeny zwierząt domowych powinny znaleć nowych opiekunów. Jeśli jest to niemożliwe, to zwierzęta te powinny być trzymane poza sypialnią oraz poddawane częstej kąpieli celem zmniejszenia ilości alergenu
· likwidacja rezerwuarów alergenu, tj. dywanów, wykładzin dywanowych, kap, mebli tapicerowanych, zasłon, itp.
Przebywając większość czasu wewnątrz budynków, które zimą z uwagi na oszczędność energii wietrzymy niestety rzadziej niż w innych porach roku, narażeni jesteśmy na zwiększony kontakt z zanieczyszczeniami w postaci lotnych związków chemicznych. Najgroniejsze to: tlenek azotu, tlenek węgla, dwutlenek siarki, formaldehyd. Są to czynniki mogące wyzwalać zaostrzenia astmy oskrzelowej. ?ródłem tych zanieczyszczeń jest m.in. używanie w gospodarstwie domowym aerozoli, w tym środków czystości, gotowanie z użyciem gazu ziemnego, ogrzewanie za pomocą pieców opalanych węglem lub drewnem, używanie w przemyśle budowlanym i meblarskim szerokiej gamy związków chemicznych uwalniających się w naszych domach do otoczenia miesiącami. Urządzenia grzewcze winnych być utrzymywane w należytym stanie, spaliny z pieców odprowadzane przewodami odprowadzającymi na zewnątrz, a powietrze w pomieszczeniach często wymieniane. Pomocna może być odpowiednia klimatyzacja i filtry powietrza. Dym wydostający się w sezonie grzewczym.
