Ambrozja – nie tylko napój Bogów
Raczej tylko dla bardzo zainteresowanych alergią na pyłek roślin. Alergenem, który w najbliższych latach może mieć znaczny wpływ na rozwój schorzeń alergicznych dróg oddechowych w Polsce jest pyłek ambrozji. Alergen pyłku ambrozji jest najczęstszą przyczyną pyłkowicy w Ameryce Północnej i przez wiele lat uważano, że nie stanowi problemu w Europie. Od końca lat 60 ambrozja obecna jest we Francji, północnych Włoszech, na Ukrainie, w krajach bałkańskich, na Węgrzech i południowej Austrii, a ostatnio także na terenie Polski (głównie w zachodniej i południowo wschodniej Polsce). Pyłek ambrozji znaleziony w atmosferze Polski (w pojedynczych dniach nawet w wysokim stężeniu) pochodzi najprawdopodobniej z roślin wysianych wraz z importowanym zbożem. Wskazuje na to ograniczone występowanie okazów ambrozji np. w okolicach stacji przeładunkowych i dworców kolejowych. Kwitnienie przypada na drugą połowę sierpnia i wrzesień. Rodzaj ambrozja należy do rodziny Astrowate (Asteraceae), dawniej: Compositae. Ambrozja jest rośliną zielną, jednoroczną (Ambrosia artemisiifolia i A. trifida) lub byliną jak A. psilostachya. W Polsce stwierdzono obecność trzech gatunków ambrozji: ambrozja bylicolistna (Ambrosia artemisiifolia L.) - elatior, ambrozja zachodnia (Ambrosia psilostachya DC.), ambrozja trójdzielna (Ambrosia trifida). Z uwagi na to, iż ambrozja wysiewana jest głównie z importowanym zbożem, obserwowana jest najczęściej w okolicach kolejowych stacji przeładunkowych, elewatorów zbożowych i punktów oczyszczania ziarna zbóż i zaliczana jest do efemerofitów, czyli gatunków pojawiających się przejściowo i szybko wymierających na danym terenie. Z tego też powodu jej stanowiska szybko zanikają. W 2001 roku w Warszawie znaleziono (Rapiejko, dane niepublikowane) 3 stanowiska Ambrosia artemisiifolia w pobliżu torów kolejowych. W 2002 i 2003 roku nie odnaleziono na tym terenie okazów ambrozji.
Przyjmuje się względu na wymagania klimatyczne, ambrozja w Polsce nie może rozmnażać się poprzez nasiona. Stała obserwacja, jakiej poddano 3 odnalezione stanowiska Ambrosia artemisiifolia w Warszawie w 2001 roku wykazała, że obserwowane okazy nie wytworzyły dojrzałych nasion, pomimo licznych kwiatostanów i obfitego pylenia. Na wysokości 180 cm nad poziomem ziemi w odległości 5 metrów, od czterech kwitnących okazów Ambrosia artemisiifolia stężenie pyłku tych roślin przekraczało 1450 ziaren/m3 powietrza, w odległości 20 metrów – 320 z/m3, a w odległości 100 metrów osiągało 25 z/m3 powietrza (Rapiejko dane niepublikowane). Brak wytworzonych nowych nasion może sugerować, że nowe okazy pojawiają się w tych miejscach gdzie wysiane zostaną zawleczone lub wysiane z importowanym zbożem nasiona ambrozji.
Ambrozja bylicolistna i ambrozja trójdzielna są roślinami zielnymi, jednorocznymi. Natomiast ambrozja zachodnia (Ambrosia psilostachya DC) jest byliną i może rozprzestrzeniać się wegetatywnie. Ambrozja rosnąca w Polsce najlepiej rozwija się w miejscach słonecznych i osłoniętych, z podłożem suchym o małej żyzności. Wraz ze zmianami klimatycznymi oraz zwiększeniem terenów dogodnych dla rozwoju ambrozji możliwe jest osiedlanie się ambrozji na nowych terenach. Stąd wydaje się konieczne włączenie alergenu pyłku ambrozji do zestawu testów skórnych stosowanych w Polsce. W populacji warszawskiej autor stwierdził wzrost częstości dodatnich testów skórnych z alergenem pyłku ambrozji z 0,3% w 1998 roku do 1,5% w 2003 roku.
Ambrozja według rozporządzenia MR i GŻ z dnia 6 lutego 1996 roku w sprawie zwalczania organizmów szkodliwych (Dz.U. Nr 15 poz. 81) jest organizmem szkodliwym podlegającym obowiązkowi zwalczania z urzędu.
Jest tu pole do popisu dla Was. Wspieramy akcję poszukiwania ambrozji.
